เมื่อวันที่ 13 มีนาคม 2569 หน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต (บพค.) สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (รวพ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ภายใต้การนำของ ดร.ณิรวัฒน์ ธรรมจักร์ ปฏิบัติหน้าที่ผู้อำนวยการ บพค. มอบหมายให้ ดร.จิตติ มังคละศิริ ปฏิบัติหน้าที่รองผู้อำนวยการ บพค. และนักวิเคราะห์ บพค. เข้าร่วมการประชุม “Fusion Thailand 2050: แผนที่นำทางด้านเทคโนโลยีฟิวชันของประเทศไทย” ณ ห้องประชุม An-An โรงแรมมณเฑียร สุรวงศ์ กรุงเทพมหานคร
ในการนี้ รศ.วงกต วงศ์อภัย รองผู้อำนวยการสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ได้กล่าวเปิดการประชุม และขอบคุณการสนับสนุนอย่างต่อเนื่องของ บพค. ภายใต้พันธกิจของธัชวิทย์ พร้อมกล่าวถึงวัตถุประสงค์ของการจัดงานเพื่อรับฟังความคิดเห็นและแลกเปลี่ยนมุมมองจากผู้เชี่ยวชาญและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในการพัฒนาร่างแผนที่นำทางด้านเทคโนโลยีฟิวชันของประเทศไทย ปี ค.ศ. 2026–2050 ให้มีความสมบูรณ์รอบด้าน และสามารถนำไปสู่การปฏิบัติจริงได้อย่างเป็นรูปธรรม อันจะเป็นกลไกสำคัญในการส่งเสริมและขับเคลื่อนเทคโนโลยีฟิวชันของประเทศไทย ซึ่งถือเป็นหนึ่งในแหล่งพลังงานสะอาดแห่งอนาคต ที่สามารถสนับสนุนการบรรลุเป้าหมาย การปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero Emissions) และ ความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) ภายในปี ค.ศ. 2050

ในโอกาสเดียวกัน ผศ.ดร.บุญญฤทธิ์ ฉัตรทอง รองคณบดีฝ่ายวิจัย นวัตกรรม และประชาสัมพันธ์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และ รองศาสตราจารย์ ดร.อภิวัฒน์ วิศิษฏ์สรศักดิ์ อาจารย์ประจำภาควิชาฟิสิกส์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ได้ร่วมกันนำเสนอภาพรวมสถานการณ์เทคโนโลยีฟิวชันของไทยและนานาชาติ พร้อมนำเสนอร่าง แผนที่นำทางด้านเทคโนโลยีฟิวชันของประเทศไทย ปี ค.ศ. 2026–2050 ซึ่งครอบคลุมการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน การวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยี การพัฒนากำลังคน การสร้างความร่วมมือกับเครือข่ายวิจัยระดับนานาชาติ และระบุ 6 ความท้าทายทางเทคโนโลยีสำคัญ ได้แก่ 1. High Temp & Radiation Materials 2. Advanced Diagnostics 3. High Voltage System & Energy Storage 4. Superconducting Magnets 5. Powerful Plasma และ 6. Plasma Fueling Systems ตลอดจนการประยุกต์ใช้และการต่อยอดเทคโนโลยีสู่การใช้ประโยชน์ในอนาคต
การจัดประชุมในครั้งนี้ ยังมีเวทีเสวนา เรื่อง “การส่งเสริมและขับเคลื่อนเทคโนโลยีฟิวชันของประเทศไทย” เพื่อแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาเทคโนโลยีฟิวชันของไทย และโอกาสในการสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยมี รศ.ดร.สมศักดิ์ แดงติ๊บ – ผู้จัดการศูนย์วิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีนิวเคลียร์ สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (สทน.) เป็นผู้ดำเนินรายการ และได้รับเกียรติจากผู้แทนหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนร่วมเสวนา ได้แก่
• รศ. ดร.ธวัชชัย อ่อนจันทร์ – ผู้อำนวยการ สทน.
• ดร.จิตติ มังคละศิริ – รองผู้อำนวยการ บพค. ภายใต้ รวพ.
• คุณยศพล รัฐอมฤต – ผู้ช่วยผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)
• คุณวีรวัฒน์ วงศ์เจริญใหญ่ – Partner, SeaX Ventures
ในการเสวนาได้กล่าวถึงประเด็นสำคัญว่า เทคโนโลยีฟิวชันคือทางออกหนึ่งของอุตสาหกรรมพลังงานในอนาคต ด้วยจุดแข็งหลายประการ อาทิ ศักยภาพของพลังงานฟิวชัน ซึ่งจะมีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนผ่านจากการพึ่งพาพลังงานเชื้อเพลิงฟอสซิลไปสู่ระบบพลังงานที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและมีความยั่งยืนในระยะยาว และความปลอดภัย อย่างไรก็ดี มีเงื่อนไขด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมที่เป็นความท้าทาย ตลอดจนเรื่องการยอมรับของสังคมซึ่งต้องการสร้างความเข้าใจแก่สาธารณชน และราคาของพลังงานที่สามารถแข่งขันได้กับพลังงานอื่น ๆ
ทั้งนี้ เพื่อก้าวข้ามความกังวลของภาคธุรกิจและประชาชนทั่วไป ผู้เสวนาได้กล่าวว่าประเทศไทยควรมีความชัดเจนตั้งแต่นโยบายระดับชาติ กรอบกฎหมายและกฎระเบียบ การสนับสนุนจากภาครัฐอย่างต่อเนื่องและเป็นระบบ การจัดสรรงบประมาณด้านงานวิจัยและพัฒนา การพัฒนากำลังคน ที่สำคัญควรพิจารณการเชื่อมต่อระหว่างงานวิจัยและการเร่งรัดขยายผลสู่ภาคธุรกิจอย่างเป็นรูปธรรม รวมถึงการบริหารจัดการความเสี่ยงต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้น และการดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ เพื่อสร้างความยั่งยืนและเพิ่มโอกาสในการแข่งขันของประเทศในเชิงอุตสาหกรรมและเชิงพาณิชย์
บพค. ในฐานะหน่วยงานที่ขับเคลื่อนการพัฒนากำลังคนสมรรถนะสูง พร้อมส่งเสริมและผลักดันงานวิจัยขั้นแนวหน้าและเทคโนโลยีขั้นสูงเพื่อสนับสนุนระบบพลังงานที่ยั่งยืนและรองรับอุตสาหกรรมพลังงานในอนาคต
—————–
หมายเหตุ: (ร่าง) แผนที่นำทางฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบการศึกษาและรับฟังความคิดเห็นในเบื้องต้นเกี่ยวกับการพัฒนาเทคโนโลยีฟิวชันในประเทศไทยเท่านั้น โดยยังไม่สามารถใช้อ้างอิงเป็นแผนระดับชาติหรือนโยบายที่ประกาศใช้อย่างเป็นทางการ เนื่องจากยังอยู่ในขั้นตอนการพัฒนาและรวบรวมความคิดเห็นจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง